नागपुरी सावजी खाद्यसंस्कृती: झणझणीत मसालेदार मांसाहारी चव

नागपूरचे नाव काढले की खवय्यांच्या डोळ्यासमोर सर्वात आधी येतो तो म्हणजे 'सावजी रस्सा'. सावजी हे केवळ जेवण नसून ती एक परंपरा आणि चवीचा एक वेगळा 'ब्रँड' आहे.

सावजी चवीचे गुपित

• मसाल्यांचा वापर: सावजी जेवणाचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे यात वापरले जाणारे ३२ प्रकारचे मसाले. हे मसाले विशिष्ट प्रमाणात भाजून आणि कुटून तयार केले जातात, ज्याला 'सावजी मसाला' म्हणतात.
• झणझणीत रस्सा: यात तेलाचा आणि तिखटाचा सढळ हस्ते वापर केला जातो. रस्यावर येणारी लाल तर्री (Tari) ही सावजीची खरी ओळख आहे.
• मांसाहारी मेजवानी: मुख्यत्वे 'खुर' (Paya), मटण आणि चिकन सावजी पद्धतीमध्ये शिजवले जाते. धूर निघणाऱ्या चुलीवर संथ आचेवर हे जेवण शिजवले जाते, ज्यामुळे त्याला एक विशिष्ट 'स्मोकी' चव येते.

सावजी हॉटेल्स आणि संस्कृती

पूर्वी ही हॉटेल्स केवळ लहान गल्ल्यांमध्ये (उदा. गोळीबार चौक, हंसापुरी) होती, जिथे घरगुती वातावरणात जेवण मिळायचे. आता सावजी जेवण 'फाईन डाइन' रेस्टॉरंट्समध्येही उपलब्ध झाले आहे. सावजी जेवणासोबत 'कडबोली' (ज्वारीची भाकरी) खाण्याची पद्धत आहे, जी त्या तिखट रस्याची चव अधिक वाढवते.